Otyłość jest przewlekłą chorobą metaboliczną, która znacząco zwiększa ryzyko wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych, cukrzycy typu 2, chorób stawów oraz wielu innych schorzeń przewlekłych. Skuteczne leczenie wymaga podejścia wielowymiarowego, obejmującego zarówno zmianę stylu życia, jak i w razie potrzeby leczenie farmakologiczne.
Jednym z najnowszych i skutecznych podejść farmakologicznych jest stosowanie analogów GLP-1 (glukagonopodobnego peptydu-1), takich jak liraglutyd i semaglutyd. Leki te nie tylko wspomagają proces odchudzania, ale również poprawiają metabolizm glukozy i działają ochronnie na układ sercowo-naczyniowy.
Mechanizm działania zastrzyków GLP-1
Analogi GLP-1 naśladują naturalny hormon GLP-1, który:
- Zwiększa uczucie sytości – zmniejsza apetyt i ilość spożywanego jedzenia, co prowadzi do naturalnej redukcji kalorii.
- Opóźnia opróżnianie żołądka – dzięki temu pacjent dłużej odczuwa pełność po posiłku.
- Wpływa na poziom glukozy i insulinę – poprawia wrażliwość insulinową, stabilizuje poziom cukru we krwi, co jest szczególnie ważne u osób z insulinoopornością lub cukrzycą typu 2.
- Wpływa na ośrodkowy układ nerwowy – zmniejsza łaknienie poprzez działanie w mózgu, co dodatkowo wspiera redukcję masy ciała.
Dzięki tym mechanizmom pacjenci mogą naturalnie spożywać mniej kalorii, a redukcja masy ciała staje się bardziej przewidywalna i bezpieczna.
Podstawowe zasady żywieniowe
- Dieta z deficytem kalorycznym
Podstawą skutecznej terapii jest dieta niskokaloryczna, indywidualnie dopasowana do zapotrzebowania energetycznego pacjenta. W praktyce oznacza to spożywanie mniej kalorii niż wynosi dzienne zapotrzebowanie przy zachowaniu odpowiedniego bilansu składników odżywczych.
- Regularność posiłków
Zaleca się spożywanie 3 głównych posiłków dziennie oraz 1–2 przekąsek. Regularne posiłki pozwalają:
• stabilizować poziom glukozy,
• ograniczać napady głodu,
• poprawić skuteczność leku GLP-1, który najlepiej działa w regularnym rytmie posiłków.
- Odpowiednia ilość białka
Białko powinno stanowić 15–20% całkowitej wartości energetycznej diety. Korzyści to:
• dłuższe uczucie sytości,
• wsparcie masy mięśniowej podczas odchudzania,
• stabilizacja poziomu cukru we krwi.
Źródła: chude mięso, ryby, jaja, nabiał o niskiej zawartości tłuszczu, rośliny strączkowe.
- Węglowodany złożone i niski indeks glikemiczny
Węglowodany powinny pochodzić głównie z:
• pełnoziarnistych produktów zbożowych,
• warzyw,
• owoców o niskiej zawartości cukru.
Ogranicza się produkty wysoko przetworzone, słodycze i napoje słodzone.
- Zdrowe tłuszcze
Tłuszcze nasycone i trans należy ograniczyć, a w diecie zwiększyć udział zdrowych źródeł tłuszczu, np.:
• oliwa z oliwek,
• awokado,
• orzechy, nasiona,
• tłuste ryby.
- Błonnik
Dieta powinna być bogata w błonnik, który:
• wspomaga trawienie,
• daje uczucie sytości,
• poprawia mikrobiom jelitowy.
Produkty bogate w błonnik: warzywa, owoce, pełnoziarniste produkty zbożowe, rośliny strączkowe.
- Nawodnienie
Ważne jest picie odpowiedniej ilości wody (około 1,5–2 litry dziennie). Napoje słodzone i alkohol mogą zaburzać działanie leku i zwiększać kaloryczność diety.
Radzenie sobie ze skutkami ubocznymi zastrzyków GLP-1
Niektórzy pacjenci doświadczają:
• nudności,
• wymiotów,
• spadku apetytu.
Praktyczne strategie:
• spożywanie małych, częstych posiłków,
• unikanie tłustych i ciężkostrawnych potraw,
• jedzenie powoli i dokładne żucie pokarmu,
• picie wody między posiłkami, a nie podczas jedzenia.
Aktywność fizyczna i monitorowanie postępów
Regularna aktywność fizyczna wspiera utratę masy ciała, poprawia kondycję i kontrolę glikemii. Zalecenia:
• minimum 150 minut umiarkowanej aktywności w tygodniu,
• ćwiczenia siłowe 2–3 razy w tygodniu dla ochrony masy mięśniowej,
• monitorowanie masy ciała, obwodu talii, ciśnienia tętniczego i poziomu glukozy.
Przykładowy dzienny jadłospis
Śniadanie: owsianka na mleku roślinnym z orzechami i jagodami
Przekąska: jogurt naturalny z nasionami chia
Obiad: grillowana pierś z kurczaka, kasza gryczana, warzywa gotowane na parze
Przekąska: marchewki i hummus
Kolacja: sałatka z tuńczykiem, awokado i pełnoziarnistym pieczywem
Wsparcie psychologiczne
Motywacja i wsparcie psychologiczne są kluczowe w długoterminowym leczeniu otyłości. Pomocne są:
• prowadzenie dziennika posiłków,
• ustalanie realistycznych celów,
• regularne konsultacje z dietetykiem i lekarzem.
Podsumowanie
Terapia analogami GLP-1 w połączeniu ze zbilansowaną dietą i aktywnością fizyczną daje wysokie szanse na skuteczną i bezpieczną redukcję masy ciała. Kluczowe są: regularne posiłki, odpowiedni dobór makroskładników, nawodnienie, monitorowanie efektów i wsparcie specjalistów.